سفر از تردید به باور؛ تحول ذهنی دختران ایران چگونه قله آسیا را فتح کرد؟روایتی از دخترانی که مسئولیت رؤیاهایشان را پذیرفتند

آنچه در تیانجین روی تابلو ثبت شد، ناگهان اتفاق نیفتاد. اگر حرف‌های دختران ایران را از نخستین روزهای اردو تا آخرین امتیاز کنار هم بگذاریم، روایتی شکل می‌گیرد از تیمی که آرام‌آرام از «امید به موفقیت» به «باور به ایستادن روی سکو» رسید.

به گزارش دپارتمان ارتباطات فدراسیون والیبال، اگر لایه‌های پنهان حرف‌ها و تغییر لحن اعضای تیم ملی والیبال زنان را از روز اول تمرین تا آخرین روز مسابقات واکاوی کنیم، حقیقت متفاوتی رو می‌شود؛ این‌که صعود تاریخی به جمع چهار تیم برتر آسیا یک شانس یا اتفاق ناگهانی نبود، بلکه شاهکاری بود که پیش از ورود به تیانجین، ابتدا در ذهن این دختران فتح شده بود.

مبدأ؛ عبور از احتیاط و امضایی برای «مردم»
برای درک این تحول روانی، باید به نقطه صفر بازگشت؛ جایی در سالن یزدانی‌خرم تهران که ادبیات مسئولان فدراسیون و کادر فنی پر از احتیاط بود. چالش‌ها و مشکلات بزرگ و کوچک مطرح‌شده، همه را به سمت یک مفهوم می‌برد، یعنی زمان دادن به یک پوست‌اندازی بزرگ.
اما نقطه عطف واقعی، امضای «منشور تعهد ملی» پیش از پرواز بود. نوشته‌ای که روی کاغذ از مسئولیت‌پذیری و الهام‌بخش بودن می‌گفت، اما در عمل لنگرگاه ذهنی تیم را جابه‌جا کرد. آن‌ها تعهد دادند که هدف فقط حضور در رقابت‌ها نیست و قرار شد در زمین، برای دل مردم بجنگند. علیرضا طلوع‌کیان به عنوان مدیر فنی، تیمی را تحویل گرفت که یاد گرفت از همان قدم اول، پشت صندلی خالی سرمربی خارجی یا کمبود امکانات پنهان نشود.

نقطه عبور؛ شکستن دیوارهای ترس و تولد خودباوری
با ورود به چین، تحلیل کلمات کادر و بازیکنان نشان می‌دهد که چطور استرس جای خودش را به تمرکز داد. نبرد با چین‌تایپه، تیمی که سال‌ها برای ایران یک سد روانی نفوذناپذیر بود، با واگذاری ست اول همراه شد. در سال‌های گذشته، این نقطه دقیقا همان جایی بود که تیم فرو می‌ریخت. اما این‌بار، تیم به بازی برگشت، سه بر یک برد و طلسم چندساله را شکست.
تصویر ذهنی والیبال بانوان درست از همین‌جا تغییر کرد. بعد از این برد، کادر فنی از خروج از بحران روحی گفت و بازیکنان از خودباوری صحبت کردند تا ثابت شود شرق آسیا دیوی شکست‌ناپذیر نیست.
حتی جلوی چین به عنوان میزبان قدرتمند و دارنده سه طلای المپیک، اگرچه نتیجه سه بر صفر واگذار شد، اما نگاه تحلیلی به موضع‌گیری تیم یک جهش بزرگ را رو می‌کند. کادر فنی به جای توجیه باخت، تمرکز را گذاشت روی این اصل که برای رشد باید با غول‌ها بازی کرد و بازخوردهای داخل تیم نشان داد که دخترها دیگر از نام‌های بزرگ نمی‌ترسند. فردا صبحش، عراق هم با فاصله‌ای سنگین و با خطای فردی نزدیک به صفر شکست خورد؛ چون ذهنیت تیم به چنان بلوغی رسیده بود که در بازی‌های ساده هم تمرکزش را از دست ندهد.

ایستگاه سرنوشت؛ قله‌ای به ارتفاع ۱۶ سال حسرت
ایستگاه آخر برای صعود به تاریخ، اندونزی بود؛ تیمی که ماه قبل ایران را برده بود و سال‌های گذشته همواره یک چالش سخت به شمار می‌رفت. در این مرحله، لحن کلام باتجربه‌ترین‌های تیم که بیش از ۱۶ سال از عمرشان را در اردوها و ناکامی‌های تکراری گذرانده بودند، تغییر کرد.
تحلیل حرف‌های این نسل قدیمی نشان می‌دهد که چطور احساس ادای دین به گذشته در آن‌ها زنده شد. آن‌ها از فتح قله‌ای صحبت کردند که سال‌ها حتی نزدیکش هم نشده بودند. کلمه کلیدی در اردو «انتقام» بود و سرمربی تیم در جلسه آنالیز شبانه، دقیقا همان حس خودباوری را تزریق کرد تا طلسم اندونزی نه در ست پنجم، بلکه با یک برد قاطع شکسته شود.
وقتی ست اول با شکست شروع شد، همان کابوس‌های قدیمی روی سر تیم چرخید. اما تحول ذهنی دقیقاً از ست دوم خودش را نشان داد. دریافت‌های انتحاری، دفاع‌های مستحکم و آرامش در امتیازهای حساس، اندونزی را ۳ بر ۱ زمین‌گیر کرد.

اوج قصه؛ «ما به اینجا قانع نیستیم!»
با ثبت آخرین پوئن، اشک‌های کاپیتان تیم که بعد از ۱۶ سال بالاخره قله را لمس می‌کرد، قوی‌ترین تصویر این مسابقات شد. صحبت‌های مدیر فنی تیم که با صراحت گفت دختران ایران هیچ چیزی از پسران کم ندارند، پایانی بود بر تمام نگاه‌های تبعیض‌آمیز گذشته.
اما عمیق‌ترین و شگفت‌انگیزترین لایه این تحول روانی، درست بعد از ثبت این افتخار رخ داد. جایی که با وجود صعود تاریخی به جمع ۴ تیم برتر آسیا در کنار غول‌های لیگ ملت‌ها مثل چین، ژاپن و تایلند، بازیکنان تیم در مصاحبه‌هایشان تاکید کردند که به این مرحله قانع نیستند و هدفشان بعد از هر گام بزرگتر می‌شود. آن‌ها حتی اشک‌های شوق آن روز را پیش‌درآمدی برای اشک روی سکوی مدال دانستند.

مواجهه با غول‌ها؛ شکستن آخرین دیوارهای روانی
رسیدن به جمع چهار تیم برتر یعنی ورود به تالار بزرگان آسیا؛ جایی که باید دو بازی متوالی مقابل چین به عنوان میزبان و ژاپن به عنوان تیم اول آسیا برگزار می‌شد. واکاوی کلام دختران ایران در این دو نبرد سنگین، از یک تحول عمیق‌تر خبر می‌دهد، یعنی آن‌ها دیگر غریبه‌ای در جمع بزرگان نبودند.
در بازی نیمه‌نهایی مقابل چین، با وجود شکست، آن‌ها از رالی‌های طولانی، ارائه کم‌خطاترین بازی و بهترین اختلاف پوئن ثبت‌شده برابر چین در کل رقابت‌ها گفتند. حتی در بازی رده‌بندی مقابل ژاپن، دیگر تیمی که به تازگی از لیگ ملت‌ها بازگشته بود، دختران ایران تا آخرین امتیاز ست سوم جنگیدند و حریف پرقدرت را مجبور به استفاده از تمام شانس‌ها و ویدئوچک کردند.
اینجا دیگر خبری از ترس نبود. ذهنیت تیم از حفظ فاصله با تیم‌های بزرگ به احساس برابری فنی و روانی تغییر کرده بود؛ تیمی که سبک والیبال خودش را بازی می‌کرد و به این باور رسیده بود که هیچ‌چیز از شرق آسیا کم ندارد.

مقام چهارمی آسیا؛ نه پایان مسیر، که آغاز یک سیستم پایدار
پرونده رقابت‌های تیانجین با کسب مقام چهارمی تاریخی آسیا بسته شد؛ اما واکاوی کلام اعضای تیم و مسئولان فدراسیون پس از سوت پایان نشان می‌دهد که این ایستگاه، نقطه پایان نیست.
باتجربه‌های تیم این چهارمی را اثباتی بر پتانسیل بی‌انتهای والیبال زنان دانستند که نشان داد می‌توان در سال‌های آینده مدعی جدی مدال بود. از سوی دیگر، کادر فنی و مدیریت بانوان فدراسیون این شاهکار را به یک مطالبه بزرگ تبدیل کردند؛ مطالبه‌ای برای خلق یک سیستم پایدار و کلان که روند استعدادیابی و آموزش رده‌های سنی مختلف را سال‌ها تضمین کند و در نتیجه به منبع تغذیه تیم بزرگسالان تبدیل شود. نایب‌رئیس فدراسیون هم تاکید کرد این موفقیت نتیجه یک کار گروهی، همدلی و خواستن مشترک بود، اما تازه اول راه است و نباید به آن بسنده کرد. وقتی دختران ایران در سخت‌ترین تورنمنت قاره، چهارم می‌شوند، وقت آن است که نگاه‌ها تغییر کند و برنامه‌ریزی‌های بلندمدت جایگزین نگاه‌های مقطعی شود.
دختران ایران با چهارمی آسیا به تهران برمی‌گردند، اما با ذهنیتی کاملا متفاوت با روز رفت. آن‌ها ثابت کردند که امضای پای منشور تعهد ملی یک مانور تبلیغاتی نبود؛ آن‌ها رویا را داخل زمین ساختند و حالا، ایران والیبال زنانش را دیگر نه با حسرت، بلکه با خودباوری و احترام نگاه می‌کند.