مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا ۲۰۲۶ (انتخابی المپیک ۲۰۲۸)

بیست‌وسومین دوره مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا از ۱۳ تا ۲۲ شهریور سال جاری به میزبانی شهر کیتاکیوشو در استان فوکوئوکا ژاپن برگزار می‌شود. این دوره از رقابت‌ها با حضور ۱۲ تیم برتر قاره آسیا پیگیری خواهد شد. اهمیت این مسابقات که مهم‌ترین رویداد ورزشی والیبال در قاره کهن است از آن جهت دوچندان است که حکم مرحله نخست رقابت‌های انتخابی المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس را دارد و تیم قهرمان این رویداد، به صورت مستقیم سهمیه حضور در بازی‌های المپیک ۲۰۲۸ را به دست خواهد آورد.

معرفی میزبان
شهر بندری کیتاکیوشو واقع در استان فوکوئوکا ژاپن، شمالی‌ترین شهر جزیره کیوشو و یکی از مهم‌ترین مناطق صنعتی و بندری این کشور است. این شهر با جمعیتی در حدود ۹۰۰ هزار نفر، در فاصله ۷۰ کیلومتری شهر فوکوئوکا و ۸۸۰ کیلومتری توکیو قرار دارد و به دلیل برخورداری از زیرساخت‌های مناسب ورزشی و تجربه برگزاری رویدادهای بین‌المللی، به عنوان میزبان بیست‌وسومین دوره مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا انتخاب شده است. این شهر پیش‌تر نیز در تقویم والیبال جهان حضور داشته و یکی از میزبانان هفته سوم لیگ ملت‌های والیبال ۲۰۲۴ بوده است؛ رقابت‌هایی که در سالن‌های استاندارد و با امکانات کامل اجرایی برگزار شد و توانایی این شهر را در میزبانی مسابقات سطح بالا نشان داد.
کیتاکیوشو با برخورداری از دسترسی مناسب، سالن‌های مجهز و امکانات لازم برای استقرار تیم‌ها، داوران و عوامل اجرایی، شرایطی فراهم کرده است که مسابقات قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ در سطحی حرفه‌ای برگزار شود. انتخاب این شهر از سوی کنفدراسیون والیبال آسیا و فدراسیون والیبال ژاپن، در ادامه سیاست استفاده از شهرهای دارای تجربه و امکانات تخصصی برای برگزاری رویدادهای مهم قاره‌ای انجام شده است.

گروه‌بندی مرحله مقدماتی

گروه‌بندی کامل مرحله مقدماتی به شرح زیر است:

گروه اول: ژاپن (میزبان)، استرالیا، بحرین و عمان
گروه دوم: ایران، چین، هند و نیوزیلند
گروه سوم: قطر، کره جنوبی، چین تایپه و تایلند

تیم ملی والیبال ایران با تیم‌های چین، هند و نیوزیلند در گروه دوم همگروه می‌باشد.

تاریخچه و آمار میزبانی ادوار گذشته
مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا از سال ۱۹۷۵ آغاز شده و تا کنون ۲۲ دوره از آن برگزار شده است. این رقابت‌ها در دوره‌های نخستین (تا سال ۱۹۸۷) هر چهار سال یک‌بار برگزار می‌شدو پس از آن از سال ۱۹۸۹ به بعد به صورت منظم هر دو سال یک‌بار از سوی کنفدراسیون والیبال آسیا (AVC) برگزار شده‌است و حالا بیست‌و سومین دوره این مسابقات پس از سه سال برگزار می‌شود. در ۲۲ دوره گذشته، ۱۲ کشور میزبانی این مسابقات را بر عهده داشته‌اند. جمهوری اسلامی ایران با ۵ میزبانی در صدر جدول میزبانان قرار دارد و کشورهای ژاپن و کره‌جنوبی با ۳ میزبانی در رتبه دوم مشترک ایستاده‌اند. همچنین کشورهای استرالیا، تایلند و اندونزی با ۲ میزبانی در رتبه سوم قرار دارند و کشورهای بحرین، کویت، قطر، چین، فیلیپین و امارات متحده عربی هرکدام یک‌بار تجربه میزبانی این رقابت‌ها را در کارنامه خود ثبت کرده‌اند.

آمار حضور و پیشینه تیم‌های شرکت‌کننده
در طول ۲۲ دوره گذشته مسابقات قهرمانی مردان آسیا، در مجموع ۳۸ کشور از آسیا و اقیانوسیه سابقه حضور در رقابت‌ها را داشته‌اند. از نظر تعداد حضور، تیم‌های ملی ژاپن، کره‌جنوبی و چین با شرکت در تمامی ۲۲ دوره گذشته در صدر باسابقه ترین تیم‌ها قرار دارند. تیم ملی استرالیا با ۲۱ دوره حضور و تیم‌های ملی ایران و چین‌تایپه با ۲۰ دوره حضور در رده‌های بعدی این جدول آماری جای گرفته‌اند. تعداد تیم‌های شرکت‌کننده در این مسابقات در طول تاریخ متغیر بوده است؛ نخستین دوره مسابقات در سال ۱۹۷۵ با حضور ۷ تیم به میزبانی استرالیا برگزار شد، دوره بیست‌ویکم در سال ۲۰۱۳ امارات با رکورد ۲۱ تیم پیگیری شد و بر اساس مصوبه کنفدراسیون آسیا، تعداد تیم‌ها از سال ۲۰۱۵ به ۱۶ تیم کاهش یافت. با این حال، در دوره بیست‌ودوم (۲۰۲۳) به درخواست کنفدراسیون آسیا و با موافقت ایران به عنوان میزبان، رقابت‌ها با حضور ۱۸ تیم برگزار شد. در این دوره از مسابقات با توجه به شکل و فرمت جدید، ۱۲ تیم شرکت می‌کنند.

جدول افتخارات و مدال‌آوران تاریخ مسابقات
در ادوار گذشته این مسابقات، ۷ کشور موفق به رفتن روی سکو و کسب مدال شده‌اند. تیم ملی ژاپن با کسب ۱۰ مقام قهرمانی، ۴ نایب‌قهرمانی و ۴ مدال برنز (مجموعاً ۱۸ بار روی سکو رفتن) پرافتخارترین تیم تاریخ رقابت‌ها است. تیم ملی کره‌جنوبی با ۴ قهرمانی، ۴ نایب‌قهرمانی و ۹ مدال برنز (مجموعاً ۱۷ بار روی سکو رفتن) در رتبه دوم قرار دارد. تیم ملی ایران نیز با کسب ۴ مدال طلا، ۳ عنوان نایب‌قهرمانی و ۱ مدال برنز در رتبه سوم افتخارآفرینان ایستاده است و این فرصت را دارد تا در صورت قهرمانی در دوره جدید، جایگاه کره‌جنوبی را در جدول مدال‌آوران تصاحب کند. تیم‌های چین (۳ قهرمانی، ۶ نقره، ۶ برنز)، استرالیا (۱ قهرمانی، ۳ نقره، ۱ برنز)، قزاقستان (۲ نقره) و قطر (۱ برنز) به ترتیب در رتبه‌های چهارم تا هفتم مدال‌آوران قاره قرار دارند.

پیشینه حضور ملی‌پوشان ایران در ادوار گذشته
تیم ملی والیبال ایران برای نخستین بار در سال ۱۹۷۹ و همزمان با دومین دوره مسابقات قهرمانی آسیا وارد این رقابت‌ها شد و در اولین تجربه خود به مقام ششم رسید. ملی‌پوشان ایران در طول تاریخ تنها در دو دوره سال‌های ۱۹۷۵ (دوره نخست) و ۱۹۸۳ (دوره سوم) حضور نداشتند و در ۱۹ دوره دیگر حضوری مستمر و رو به رشد را تجربه کرده‌اند. حاصل کار ایران در ۱۲ دوره از حضور خود شامل یک مقام دهمی (۱۹۸۷)، یک مقام هشتمی (۱۹۸۹)، یک مقام هفتمی (۱۹۹۱)، سه مقام ششمی (۱۹۷۹، ۱۹۹۷، ۲۰۰۵)، پنج مقام پنجمی (۱۹۹۳، ۱۹۹۹، ۲۰۰۱، ۲۰۰۷، ۲۰۱۷) و یک مقام چهارمی (۱۹۹۵) بوده است. افتخارات اصلی ایران در ۷ دوره دیگر رقم خورده که شامل یک مقام سومی در سال ۲۰۰۳، سه عنوان نایب‌قهرمانی در سال‌های ۲۰۰۹، ۲۰۱۵ و دوره گذشته (۲۰۲۳ ارومیه با هدایت بهروز عطایی) و چهار عنوان قهرمانی در سال‌های ۲۰۱۱، ۲۰۱۳، ۲۰۱۹ و ۲۰۲۱ است.

تالار افتخارات انفرادی و بازیکنان برتر ایران
در طول ادوار برگزاری مسابقات قهرمانی مردان آسیا، ۲۶ بازیکن از تیم ملی والیبال ایران موفق به کسب عناوین انفرادی و قرارگیری در جمع برترین‌های جام شده‌اند. اسامی این بازیکنان به تفکیک پست و عنوان به شرح زیر است:

– ارزشمندترین بازیکن (MVP): بهنام محمودی (۱۹۹۹)، آرش کمالوند (۲۰۱۱)، سعید معروف (۲۰۱۳)، صابر کاظمی (۲۰۲۱)
– بهترین پاسور: امیر حسینی (۲۰۱۱)، سعید معروف (۲۰۱۳ و ۲۰۱۹)، جواد کریمی (۲۰۲۱)، محمدطاهر وادی (۲۰۲۳)
– بهترین مدافع میانی: سید محمد موسوی (۲۰۰۹، ۲۰۱۳ و ۲۰۱۹)، مصطفی شریفات (۲۰۱۵)، علی‌اصغر مجرد (۲۰۲۱)
– بهترین دریافت‌کننده قدرتی: پوریا فیاضی (۲۰۱۵)، حمزه زرینی (۲۰۱۵)، میلاد عبادی‌پور (۲۰۲۱)
– بهترین قطر پاسور: فرهاد پیروت‌پور (۲۰۱۵)، امیر غفور (۲۰۱۹)، امین اسماعیل‌نژاد (۲۰۲۳)
– بهترین لیبرو: فرهاد ظریف (۲۰۱۱ و ۲۰۱۳)، محمدرضا حضرت‌پور (۲۰۲۱)
– بهترین مهاجم: امیر غفور (۲۰۱۳)
– امتیازآورترین بازیکن: محمد محمدکاظم (۲۰۰۷)
– محبوب‌ترین بازیکن: سعید معروف (۲۰۰۹)

تیم‌های اول تا چهارم ۲۲ دوره قبلی مسابقات والیبال قهرمانی مردان آسیا به همراه جایگاه ایران به قرار زیر است: